Sosyal Ağ Sağlayıcılarına Çocuk Kullanıcılar İçin Yaş Doğrulama ve Ayrıştırılmış Hizmet Yükümlülüğü

Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girecek. Sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak, 15 yaşını doldurmuş çocuklara ise güvenlik ve gizlilik önlemleri içeren ayrıştırılmış hizmet sunmakla yükümlü olacak.

Resmî Gazete Sayı 33396'da yayımlanan yönetmelik, Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından 4/5/2007 tarihli ve 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun ek 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Yönetmeliğin amacı, sosyal ağ sağlayıcı tarafından sunulan hizmetlere erişimde yaş doğrulamaya, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunulmasına ve ebeveyn kontrol araçlarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Yönetmelik, Türkiye'den erişilebilen yurt içi veya yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar ve kullanıcılar ile sosyal ağ sağlayıcı tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuklara sunulacak ayrıştırılmış hizmetleri kapsamaktadır.

Yaş Doğrulama Sistemi

Yaş doğrulama e-Devlet Kapısı üzerinden yapılacaktır. Yaş doğrulama belirteci, kullanıcının talebi üzerine Başkanlık tarafından sunulan ve e-Devlet Kapısı üzerinden kimlik doğrulama yapılarak erişilen çevrimiçi hizmet kullanılarak üretilecektir. Yaş doğrulama belirteci yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 15 yaşını doldurmuş ise 18 yaşını doldurup doldurmadığı bilgisini içerecektir. Belirteç, kullanıcının kimliği, yaşıyla ilgili yukarı belirtilen hususlar dışında başkaca hiçbir kişisel veri ve bilgi, kullanıcı adı veya üçüncü taraflarca belirli veya belirlenebilir kılan herhangi başka bir bilgi içermeyecektir.

Sosyal ağ sağlayıcılar, hesap oluşturulması aşamasında kullanıcının yaş durumunu yaş doğrulama belirteci ile doğrulamak zorunda olacaktır. Yaş doğrulama yapıldıktan sonra hizmet sunumunun devamı süresince sosyal ağ sağlayıcı tarafından tekli veya katmanlı yaş doğrulama yöntemleri işletilecektir. Doğrulanmış bir hesabın yönetmelik hükümlerine göre belirlenmiş yaş aralığına aykırı olarak kullanıldığına dair makul şüphenin bulunması halinde ilgili hesap askıya alınacak ve hesabın yeniden kullanılabilmesi için yaş doğrulama belirteci ile yaş doğrulaması yapılması gerekecektir.

Yaş doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların hesap açılış talepleri reddedilecektir. 15 yaşını doldurduğu tespit edilen çocukların hesapları, çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi kılınacaktır.

Yaş doğrulama yöntemleri, gerçeğe aykırı beyan ve manipülasyon girişimlerine karşı teknik yönden sağlam ve güvenilir bir altyapıya sahip olacak, zaman içinde ve farklı kullanıcılar bakımından tutarlı olacak ve doğrulanabilir sonuçlar üretecektir. Yaş doğrulama yöntemleri, yaş, cinsiyet, ırk, etnik köken, engel durumu, dil, din, dış görünüş, sosyo-ekonomik durum ve benzeri özellikler bakımından adil, tarafsız ve belirli kullanıcı veya kullanıcı grupları aleyhine sistematik ayrımcı sonuçlar doğurmayacak nitelikte tasarlanacaktır. Engelli bireyler dâhil tüm kullanıcılar için erişilebilir şekilde sunulacaktır.

Yaş doğrulama yöntemlerinin güvenilirliği, algoritma yapıları ve çocuklara yönelik ayrıştırılmış hizmet politikaları kullanıcılar, ebeveynler ve Başkanlık bakımından açık, anlaşılır, denetlenebilir ve test edilebilir şekilde sunulacaktır.

Sosyal ağ sağlayıcılar yaş doğrulama belirtecini yaş doğrulama amacı dışında kullanamayacaktır. Türkiye'de mukim olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar, yaş doğrulamaya ilişkin kontrol mekanizmalarından muaf olacaktır. Ancak bu kullanıcıların Türkiye'de sosyal ağ sağlayıcı tarafından sunulan hizmetlerden faydalanabilmeleri için başvuruları üzerine Başkanlık tarafından e-Devlet Kapısı üzerinden, kimlik doğrulama yapılmaksızın ve sadece pasaport bilgileri kullanılarak erişilebilen çevrimiçi hizmet kullanılarak istisnai bir belirteç oluşturulacaktır.

Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuk olduğu doğrulanan kullanıcılara yönelik hizmetlerini çocuğun yüksek yararı ile fiziksel, zihinsel, psikolojik, sosyal ve duygusal gelişimini koruyacak şekilde ayrıştıracak ve gerekli tedbirleri alacaktır. 15 yaşını doldurmuş çocuk kullanıcılara sunulan içerik, reklam ve diğer hizmetlerde çocuğun yaşı, çocuğun yüksek yararının gözetilmesi, çocuğun fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişiminin korunması, çocuğa yönelik cinsel istismar ve ticari sömürü risklerinin önlenmesi hususları dikkate alınacaktır.

15 yaşını doldurmuş çocuk kullanıcıya ait kişisel verilerin korunması amacıyla sosyal ağ sağlayıcı, yüksek düzeyde gizlilik ayarlarını varsayılan olarak uygulayacak ve asgari düzeyde veri işlenmesine olanak tanıyacaktır. Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuk kullanıcıya yönelik sözleşme, kullanıcı ayarları ve veri politikaları gibi hususları çocuğun anlayabileceği şekilde sunulmasını sağlayacaktır.

Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuğun gelişimine zarar verebilecek içeriklere maruz kalmasını azaltıcı içerik filtreleme ve öneri sistemi ayarlarının uygulanmasını sağlayacaktır.

Ayrıştırılmış hizmet kapsamında 15 yaşını doldurmuş çocuk hesapları hakkında aşağıdaki usul ve esaslar uygulanacaktır:

Bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmet sunulamayacaktır. 15 yaşını doldurmuş çocuk hesapları varsayılan olarak gizli hesap olarak sağlanacak, hesap kamuya açık olma seçeneğiyle sunulamayacaktır. 15 yaşını doldurmuş çocuk kullanıcı paylaşımlarındaki takipçi ve takip edilen hesap bilgileri hesap sahibi çocuk kullanıcı dışındaki hesaplarca görülemeyecek şekilde tasarlanacaktır.

15 yaşını doldurmuş çocuk hesabına ancak takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek; mesajlarda görüldü bilgisine yer verilemeyecektir. Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuğa ait hesabı, hizmete erişimde kullanılan cihazdan bağımsız olarak cihazda veya çevrimiçi depolama hizmetlerinde tutulan telefon rehberleri, kişi ve kullanıcı listeleri, e-posta adres defterleri, diğer uygulama ve platformlardaki kişi, arkadaş ve takip listeleri ile üçüncü kişilere ait iletişim bilgilerinin iletişim kurma amacıyla derlendiği benzeri kanal ve kaynaklarla senkronize edemeyecek; bu amaçla söz konusu kaynaklara erişemeyecek ve bunlardan elde edilen verileri işleyemeyecektir. Hesabın oluşturulması, doğrulanması, kurtarılması ve güvenliğinin sağlanması ile ebeveyn denetimi amacıyla yalnızca ebeveyne ait iletişim bilgilerinin işlenmesi senkronizasyon sayılmayacaktır. Bu hükümlere aykırı olarak elde edilmiş veriler ile bunlardan üretilen eşleştirme, çıkarım ve öneri kayıtları gecikmeksizin silinecektir.

15 yaşını doldurmuş çocuk hesabı başka hesaplara, başka hesaplar da 15 yaşını doldurmuş çocuğun hesabına takip için önerilemeyecektir. Sosyal ağ sağlayıcı hangi hesap veya kaynaktan aktarıldığına bakılmaksızın kendisinde bulunan üçüncü kişi iletişim verilerini 15 yaşını doldurmuş çocuğa ait hesapla eşleştiremeyecek, çocuğa ait hesabı bu veriler üzerinden aranabilir, bulunabilir veya önerilebilir kılamayacak; arayüz tasarımı, varsayılan ayarlar, bildirim veya tekrarlanan izin talepleri yoluyla bu işlevlerin etkinleştirilmesine yönlendirme yapamayacaktır.

15 yaşını doldurmuş çocuk hesabında canlı yayın açma özelliğine yer verilemeyecektir.

15 yaşını doldurmuş çocuk hesaplarında görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama veya benzeri kullanıcı hareketleriyle ya da kendiliğinden ardışık olarak sunulmasını sağlayan arayüz, tasarım veya işlev sunulamayacaktır. Bu hüküm, hizmetin sunulduğu uygulama, internet sitesi ve diğer bütün arayüzlerde uygulanacaktır.

15 yaşını doldurmuş çocuk hesapları çocuğun davranışlarına göre özelleştirilemeyecek; çocuğa ait kişisel veriler, profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerine konu edilemeyecektir.

Ebeveyn Kontrol Araçları

Sosyal ağ sağlayıcı, açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sağlayacaktır. Ebeveyn kontrol araçlarının sunulması, sosyal ağ sağlayıcının 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacaktır.

Ebeveyn kontrol araçları, anne, baba, vasi gibi yasal olarak çocuk hakkında karar verme yetkisini haiz kişiler tarafından kullanılacak ve sosyal ağ sağlayıcısı tarafından, ebeveyn kontrol araçlarının bu kişilerin kullanımına sunulması için gerekli tedbirler alınacaktır.

Ebeveyn kontrol araçları asgari olarak şu mekanizmaları içerecektir: Hesap ve özellik ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ve bu işlemler için harcama limiti belirlenmesine, kullanım süresinin izlenmesi, bu sürenin ebeveyn tarafından belirlenmesi ve sınırlandırılması ile konum paylaşımına ilişkin mekanizmaları.

Ebeveyn kontrol araçları Türkçe dil seçeneğini içerecek şekilde sunulacaktır. Kolayca bulunabilecek ve etkinleştirilebilecek şekilde tasarlanacaktır. Farklı cihaz ve işletim sistemlerinde çalışabilir nitelikte geliştirilecektir. Etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bildirilecektir.

Ebeveyn kontrol araçları, ebeveynin kontrol yetkisinin ve bu yetkide yaptığı değişikliklerin çocuk tarafından, ebeveynin bilgisi ve aynı güvenlik doğrulaması olmaksızın devre dışı bırakılmasını veya kaldırılmasını önleyecek güvenlik tedbirlerini içerecektir. Çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmayacak, gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme esasına dayanacak şekilde tasarlanacaktır.

Sosyal ağ sağlayıcı, ebeveyn kontrol araçlarının kapsamı ve kullanımı hakkında açık ve anlaşılır bilgilendirmeye internet sitesinde yer verecektir.

Başvuru ve İtiraz Mekanizması

Sosyal ağ sağlayıcı, yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına ve ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere ilişkin itirazların alınması ve hızla sonuçlandırılması için Türkçe dil seçeneği bulunan, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizması kurmakla yükümlü olacaktır.

Başvuru ve/veya itiraz, sosyal ağ sağlayıcısı tarafından hakkında işlem gerçekleştirilenler tarafından yapılabilecektir. Başvuru ve/veya itiraz, tamamen otomatik sistemlerle incelenemeyecek ve anlamlı insan incelemesine tabi tutulacaktır.

Başvuru ve/veya itiraz sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinmeyecektir. Yapılacak bildirimde, başvuru ve/veya itiraz sonucuna karşı Başkanlığa şikâyette bulunulabileceği ve yargı yoluna başvurulabileceği belirtilecektir.

Sosyal ağ sağlayıcı, başvuru ve/veya itiraz sayısı, kabul oranı ve ortalama sonuçlandırma süresine ilişkin verileri yıllık olarak Başkanlığa bildirecek ve kendi internet sitesinde yayımlayacaktır.

Mevcut Hesapların Yaş Doğrulama Süreci

Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteci kullanılarak doğrulama yapılmamış mevcut hesaplara, sosyal ağ sağlayıcısı tarafından 31 Mart 2027 tarihine kadar en az bir defaya mahsus olarak yaş doğrulama belirteci ile doğrulama yapılması zorunlu olacaktır.

Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların mevcut hesapları bilgi verilerek kapatılacaktır. Kapatılan hesaplara ilişkin veriler, başvuru ve/veya itiraz mekanizmasının işletilmesi durumunda bunun sonuçlanmasını müteakiben, itiraz prosedürü işletilmez ise gecikmeksizin silinecektir.

15 yaşını doldurduğu tespit edilen çocukların mevcut hesapları, çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi kılınacaktır.

Yaptırımlar

5651 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesinin yedinci, yirminci ve yirmibeşinci fıkralarına istinaden, yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerin sosyal ağ sağlayıcısı tarafından yerine getirilmemesi halinde yaptırımların uygulanmasına, tebliğine, itiraz süreçlerine ve kaldırılmasına ilişkin hususlarda 5651 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesinin ilgili hükümleri uygulanacaktır.

Yaptırım uygulanmadan önce sosyal ağ sağlayıcıya aykırılık bildirilecek ve aykırılığın niteliğine göre giderilmesi için makul bir süre verilecektir. Yaptırımın belirlenmesinde aykırılığın ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve sosyal ağ sağlayıcının iyi niyetli uyum çabası dikkate alınacaktır.

Yürürlük ve Yürütme

Yönetmelik 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir. Yönetmelik hükümlerini Siber Güvenlik Başkanı yürütecektir.

Başkanlık tarafından yaş doğrulama belirtecinin teknik yapısını, içerdiği bilgilerin formatını ve sosyal ağ sağlayıcısının belirteci kullanarak yaş doğrulama yapması için uygulaması gereken süreci tanımlayan rehber hazırlanacak ve sosyal ağ sağlayıcılarla paylaşılacaktır. Başkanlık, yönetmelik ile ilgili stratejileri belirlemeye, koordinasyonu sağlamaya, ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve gerektiğinde uygulamaya yönelik usul ve esasları düzenlemeye yetkilidir.

Kaynak: Resmî Gazete

Görsel: T.C. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı resmî logosu (siberguvenlik.gov.tr)