2026’da 9,6 milyon diyabet taraması yapıldı, 376 bin kişiye yeni tanı konuldu

Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen diyabet tarama programında 2026 yılında aile hekimliklerinde 9,6 milyon tarama gerçekleştirildi. Taramalar sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli izlemleri başlatıldı. Aynı dönemde aile hekimleri tarafından yaklaşık 8,2 milyon izlem de gerçekleştirildi.

Sağlık Bakanlığı, diyabetin erken tanısı ve hastaların düzenli takibi amacıyla aile hekimliklerinde tarama ve izlem çalışmaları yürütüyor. Hastalık Yönetim Platformu üzerinden gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında 2026 yılında 9,6 milyon diyabet taraması yapıldı. Taramalar sonucunda 376 bin kişiye diyabet tanısı konularak düzenli izlemleri başlatıldı. Aynı dönemde aile hekimleri tarafından yaklaşık 8,2 milyon izlem gerçekleştirildi.

Diyabet, vücudun insülin hormonunu yeterince üretememesi veya etkili kullanamaması sonucunda kandaki şeker seviyesinin yükselmesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabeti olmak üzere üç temel türü bulunan hastalık, kontrol altına alınmadığında hayati organlarda kalıcı hasarlara yol açabilir.

Tip 1 diyabet genellikle çocukluk veya gençlik döneminde başlamakla birlikte her yaşta görülebilir ve vücudun yeterli insülin üretememesiyle ortaya çıkar. Diyabet vakalarının yüzde 90'dan fazlasını oluşturan Tip 2 diyabet ise vücudun insülini etkili kullanamaması veya yeterli miktarda üretememesi nedeniyle gelişir ve çoğunlukla belirti vermeden ilerler.

Çocuklarda çok su içme, sık idrara çıkma, devamlı uyku hali, açıklanamayan kilo kaybı, halsizlik ve bulanık görme Tip 1 diyabetin belirtileri arasında yer alır. Tip 2 diyabette ise fazla kilo, obezite, hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme, ailede diyabet öyküsü ve ileri yaş risk faktörleri bulunur.

Dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşarken, diyabetli her 10 kişiden 4'ü hastalığını bilmeden yaşamını sürdürüyor. Diyabet hastalığının kontrol altına alınamaması halinde yüksek kan şekeri düzeyi hayati organları etkileyebiliyor ve zaman içinde kalıcı hasarlar oluşturabiliyor.

Bakanlık, diyabetle yaşayan bireylerin hastalıklarını tanımaları ve tedavi süreçlerini doğru yönetebilmeleri amacıyla Diyabet Okulu programı yürütüyor. Ülke genelinde 291 diyabet okulunda diyabet tanısı bulunan bireyler ve hasta yakınlarına hastalık yönetimi, sağlıklı beslenme, ilaç ve insülin kullanımı, kan şekeri takibi ve fiziksel aktivite konularında eğitim veriliyor. Hekim, diyabet hemşiresi, diyetisyen, psikolog, eczacı ve sosyal çalışmacıların görev aldığı diyabet okullarında eğitimler, katılımcıların ihtiyaçlarına göre planlanıyor ve bireysel ile interaktif yöntemlerle destekleniyor. 2026 yılında diyabet okullarında 5 binden fazla eğitim programı düzenlenirken 50 binden fazla kişi bu eğitimlerden yararlandı.

Bakanlığa bağlı 334 sağlık tesisinde hizmet veren diyabet polikliniklerinde de diyabetli bireylere hastalıklarını yönetebilmeleri amacıyla kişiye özel eğitimler sunuluyor. Hekim tarafından yönlendirilen hastalara yönelik eğitimlerde insülin enjeksiyonunun doğru uygulanması, kan şekeri takibi, karbonhidrat tüketimi ve kan şekeri düşüklüğü veya yüksekliği durumunda yapılması gerekenler anlatılıyor. 2026 yılında bu polikliniklerde 52 binden fazla kişiye diyabet eğitimi verildi.

Diyabetin önlenmesi ve kontrol altında tutulması için sağlıklı beslenmeye özen gösterilmesi, düzenli fiziksel aktivite yapılması ve sağlıklı vücut ağırlığının korunması gerekiyor. Diyabet risk grubunda bulunan vatandaşların belirti beklemeden aile hekimlerine başvurmaları ve taramalarını yaptırmaları önem taşıyor. Diyabet tanısı bulunanların ise tedavi ve kontrollerini aksatmamaları, göz ve böbrek sağlığını korumaları gerekmektedir.

Kaynak: Anadolu Ajansı

Görsel: T.C. Sağlık Bakanlığı resmî logosu / Wikimedia Commons, Public domain